Anne & Bebek

Çocuklarda Empati Duygusu Nasıl Geliştirilir?

Çocuklara okul öncesi dönemde kazandırılması gereken en önemli davranışlardan birisi empati duygusudur. Diğer insanların duygu ve düşünceleri ile özdeşim kurma, onlarla aynı duygu ve düşünceyi yaşıyormuşçasına deneyimleme becerisine empati denir. Bu yaşta kazanılan empati becerisi gelecekte mutluluğu bireyselleştirmeyen, diğer insanlarım yaşam hakkı ve mutluluğuna saygı duyan, başka insanların iyiliğine en az kendininki kadar değer veren, mutlu yetişkinler olmasına katkı sağlayacaktır.

Empati Duygusu Çocuğa Ne Zaman Kazandırılmalı

Çocuklar diğer insanların duygu ve düşüncelerini anlayabilmesi için önce kendisinin ayrı bir birey olduğunu fark etmesi gerekir. Birey ayrı bir birey olduğunu 2 yaş civarında kazanır. Kendini başkasının yerine koyma bilişsel yetkinliği birey 6 yaşında kazanır. 2 yaş ile 6 yaş arasında bireyin diğer insanların duygularını anlama süreci desteklenmesi gerekir.

Empatiyi Geliştiren ve Engelleyen Durumlar

Tümevarımsal akıl yürütme ( çocuğun davranışı sonunda diğer insanların ne hissedeceğinin anlatılması) çocukların empati gelişimini destekler. Fiziksel ceza, tehdit, azarlama gibi davranışlar çocuğun empati gelişimini engeller. Erken dönemde çocuklar kendisine bakım veren kişilerle sıcak ve sevgi dolu ilişki kurması bireyde güven duygusunun oluşmasını sağlar.

Empati Gelişimini Desteklemek İçin Neler Yapılmalı

1-Çevrenizdeki kişilerle ilgili duygularınızı ve üzüntülerinizi çocukla paylaşın. Yakınlarınız mutlu olduğunda heyecanlandığınızı, mutsuz olduklarında üzüldüğünüzü anlatın. Böylece çocuk diğerlerini düşünme davranışını sizden modellemiş olur.

2- Çocukların duygularını adlandırmalarına destek olun. Çocuklar okul öncesi dönemde olaylar karşısında neler hissettiklerini anlatma konusunda yetersiz kalırlar. Hikaye ve günlük olaylardan yola çıkarak çocukları duygulara yönelik kelimelerle tanıştırın.

3- Dergilerden yüz ifade resimleri bulup çocuklara sorular sorun. Sence kız neden şaşırmış, onu bu kadar çaresiz hissettirecek ne olmuş olabilir gibi sorularla çocukları duyguların olası nedenleri hakkında konuşturun.

4- Çocuğunuza yardım etme davranışı ile ilgili hikayeler okuyun. Nasıl yardım edilir üzerine konuşmalar yapmasını sağlayın. Uygun davranışlara yönelik içgörü kazandırın. Diğerlerinin bakış açısıyla bakmayı öğrenmelerine yardımcı olun.

5- Çocuklarınızla sıcak ve destekleyici bir ilişki kurun. Çocuklara bilgi ve deneyimleri tutarlı bir şekilde aktarın.

6- Çocuklara davranışlarının sonucu konusunda farkındalık kazandırın. Böylece çocuk kuralların nedenini anlamaya çalışır. Dünyayı daha pozitif ve tutarlı olarak görmeye ve anlamaya başlar. İlerleyen zamanlarda uygun alternatif davranışlar düşünmesine yardımcı olur.

7- Çocuğunuza empati gösterin. Bu salıncağa binmekten korkuyor musun gibi cümlelerle onların duygularından haberdar olduğunuzu çocuğunuza hissettirin.

8- Başkalarının neler hissettiğini ona söyleyin. Ablan onun oyuncağını elinden aldığın için sana kızdı. Ona oyuncağını geri verelim sana başka bir oyuncak verelim şeklinde yaklaşım sergilemek gerekir.

9- Empati konusunda çocuğunuza öncülük edin. Gel arkadaşının yarasına ilaç sürelim diyerek çocuğa empati konusunda öncü olabilirsiniz.

10- Çocuğun kendinin farkına varmasına yardımcı olun. Çocuk aynada kendini tanıtsın.

11- Ben dilini kullanarak kendini sizden ayırt etmesine yardımcı olun. Bana vurmanı istemiyorum. Vurduğun zaman canım acıyor diyerek çocuğun empati yapması sağlanmalıdır.

12- Çocuğunuzun kızgınlık, üzüntü gibi duygular yaşamasına izin verin. Duyguların hayatın bir parçası olduğunu, onlarla baş etmeyi çocuğunuzun öğrenmesi gerektiğinin farkına varın. Sürekli çocuğunuzu mutlu etmeye çalışırsanız zor durumlarda duygularını kontrol etmeyi öğrenemezler. Kızgın olan bir arkadaşının neler hissettiğini anlamakta güçlük çeker.

13- Çocuğunuzu özür dilemesi konusunda zorlamayın. Önemli olan sözleri kullanması değil yapılan yanlışı anlamasıdır. Görüyor musun onun yerini kaptığın için Ece nasıl da ağlıyor diyerek davranışının sonuçlarını anlamasını sağlayın.

14- Çocukta empati gelişimi zamanla yavaş yavaş olur. Bu konuda sabırlı olmalı acele etmemelisiniz. Bencillik çocuk olmanın bir parçasıdır. 3 yaşına kadar çocuklardan beklentinizi sınırlı tutun. Çocuklarınıza empati duygusu kazandırmak için çok acele etmeyin. Kavramın oturması için çocuklarınıza zaman tanıyın. Empati yapan çocuk mutlaka uygun bir şekilde ödüllendirilmelidir.

 

 

 

 

Bir cevap yazın

E-posta hesabınız yayımlanmayacak. Gerekli alanlar * ile işaretlenmişlerdir